Rozwój 19. Nadbużańskiej Brygady Obrony Terytorialnej z Chełma związany jest nie tylko z nieustannym wcielaniem żołnierzy, rozbudową garnizonu, tworzeniem batalionów i obejmowaniem kolejnych terenów zasięgiem swojej odpowiedzialności. Ma także wymiar niematerialny, związany z kultywowaniem tradycji Korpusu Ochrony Pogranicza.
Chełmska Brygada funkcjonuje od około 1,5 roku. Regularnie wciela nowych terytorialsów, prowadzi szkolenia i tworzy struktury. Zbudowała 191. batalion lekkiej piechoty, który stacjonuje w Woli Uhruskiej, kompletuje 192. batalion lekkiej piechoty, którego docelowym miejscem będzie Hrubieszów i Poturzyn. A w planach ma tworzenie batalionu w Białej Podlaskiej. Już dzisiaj liczy ponad tysiąc żołnierzy. Ale oprócz wymiaru fizycznego i stałej obecności żołnierzy, rozwój Brygady ma też wymiar niematerialny, związany z przyjmowaniem tradycji.
– Pierwszym istotnym wydarzeniem dla Brygady było otrzymanie chorągwi Wojska Polskiego. Ale szczególnie ważnym jest zakończenie procesu związanego z akceptacją przyjęcia i kultywowania dziedzictwa tradycji – mówi por. Marcin Zelent, oficer prasowy 19. NBOT.
Decyzją Ministra Obrony Narodowej z 6 grudnia 19. NBOT przejmuje i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji: Zgrupowania Korpusu Ochrony Pogranicza – 1939 roku, 1. Pułku Kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza – 1939 roku, 50. Pułku Piechoty Armii Krajowej – 1944 roku. Brygada przyjmuje imię gen. bryg. Wilhelma Orlika-Rückemanna. A na dzień 31 sierpnia ustanowione zostało święto 19. NBOT.
Nadbużańscy terytorialski jak KOP…
Powołanie i funkcjonowanie 19. NBOT związane jest z zabezpieczeniem granicy państwowej z Ukrainą i Białorusią, wspieraniem Straży Granicznej i lokalnych społeczności.
– Powyższe czynniki nawiązują do tradycji żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza, którzy w latach 1924-1939 strzegli granic II Rzeczypospolitej, a jednocześnie stanowili filar funkcjonowania lokalnych społeczności pogranicza Polsko-Sowieckiego. To właśnie żołnierze gen. bryg. Wilhelma Orlik-Rückemanna we Wrześniu 1939 roku podjęli nierówną walkę z Sowieckim najeźdźcą zadając mu straty i zwyciężając w bitwie pod Szackiem, następnie pomagając walczącej Warszawie – tłumaczy por. Zelent.
Gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann, pomimo utraty zdolności prowadzenia działań przeciwko Armii Czerwonej i Wermachtowi, nie skapitulował i nie pozwolił swoim żołnierzom na kapitulację. W październiku 1939 roku przedarł się przez Litwę i Szwecję do Wielkiej Brytanii, a następnie Francji. Pozostawał w dyspozycji Naczelnego Wodza. Zmarł 18 października 1986 roku w Ottawie.
…i kawaleria
Ziemia Chełmska od odzyskania niepodległości związana jest z tradycją kawaleryjską, bo to tutaj jesienią 1918 roku ówczesny rotmistrz a późniejszy generał Gustaw Orlicz-Dreszer, przystąpił do formowania 1 Pułku Szwoleżerów – elitarnej jednostki kawalerii. W trakcie wojny Polsko-Niemieckiej 1939 roku 1 Pułk Kawalerii KOP po bohaterskich walkach w ramach armii Łódź, znalazł się w rejonie Chełma. Brał udział w nowym związku taktycznym „Grupa Chełm”, prowadził działania obronne w południowo-wschodniej Lubelszczyźnie.
Kawaleria Korpusu Ochrony Pogranicza odgrywała znaczącą rolę w patrolowaniu i zabezpieczeniu wschodniej granicy II Rzeczypospolitej przed dywersantami, grupami przestępczymi i przemytniczymi. – Obecna sekcja konna zastępcy dowódcy 19. NBOT ppłk Wojciecha Bryknera, idealnie wkomponowuje się w tradycje kawaleryjskie KOP – dodaje por. Zelent. – Ostatnim punktem dziedzictwa tradycji Nadbużańskiej Brygady jest 50. Pułk Piechoty 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej, największej regularnej jednostki partyzanckiej, która jako pierwsza przystąpiła do realizacji planu „Burza” na Wołyniu w 1944 roku. Szczególnie ważną postacią jest dowódca pułku por. Zbigniew Twardy ps. „Trzask”, żołnierz cichociemny, który spoczywa na lokalnym cmentarzu w Chełmie.
Tradycja i dziedzictwo 19. NBOT to świadectwo bohaterskich walk żołnierzy KOP i AK. Ich bohaterstwo i męstwo w walce o niepodległość jest nowym wyznacznikiem wartości dla wszystkich żołnierzy formującej się ciągle Brygady. (bf)
