W najbliższy czwartek i piątek w Instytucie Historii UMCS w Lublinie odbędzie się międzynarodowe sympozjum Historians Facing New Challenges in the Context of the Russian War Against Ukraine. Przez dwa dni naukowcy z Polski, Niemiec, Litwy i Białorusi (reprezentanci opozycji) szukać będą odpowiedzi na wiele problemów natury praktycznej związanych z wojną za naszą wschodnią granicą.
– Inter arma silent Musae (w czasie wojny Muzy milczą), ale – gwoli prawdy – już w starożytności czciciele Klio po wielekroć przeczyli temu wyciszeniu i wstrzemięźliwości. Także i dzisiaj rosyjska inwazja na Ukrainę stawia głównie przed historykami poważne i niecierpiące zwłoki wyzwania.
Sprowadzają się one do prób ponownego przemyślenia dziejów Ukrainy. Stosunek do nich w brutalny, imperialny sposób pokazali Rosjanie, ale ciągle nasze obawy budzi pojmowanie jej historii przez społeczeństwa zachodnioeuropejskie. Czy ukształtowana po rozpadzie ZSRR Ukraina to ciągle „niechciane” peryferie Europy? Czy rozpad ten istotnie miał miejsce i czy niebezpieczeństwo trwania „ruskiego miru” rzeczywiście odeszło do lamusa?
Czy groźba ponownego wpadnięcia w ramiona „Wielkiego Brata” dotyczy też innych niż Ukraina państw regionu? – pyta dr hab. Dariusz Słapek, prof. UMCS, dyrektor Instytutu Historii UMCS. – W cieniu tych wielkich problemów natury geopolitycznej pozostają i te, które dotyczą dynamicznie zmieniającej się świadomości i tożsamości narodów oraz jednostek. Dzieją się one na oczach badaczy, którzy stają się świadkami upadku wielu groźnych stereotypów. W efekcie tworzy się ponadnarodowa wspólnota.
Jeśli jednak oparta jest ona na krytyce Rosji, to czy tak samo głęboko wspólnotę tę odczuwają Niemcy, Litwini i Polacy? Czy przemiany te nakazują reinterpretację polityki narodowej i kultury pamięci Ukraińców, Białorusinów, Litwinów, Polaków. Wojna w Ukrainie pociąga też za sobą wiele problemów natury praktycznej. Zastanawiamy się choćby, w jaki sposób możemy pomóc badaczom z ogarniętej wojną Ukrainy? Czy emigracja innych zmieni ich postrzeganie dziejów Ukrainy i jej miejsca w Europie? – dodaje prof. Słapek.
Organizatorami konferencji są Instytut Historii UMCS, Instytut Historii Litwy w Wilnie, Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie, Przedstawicielstwo PAN w Kijowie, Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie European Network of Pamięć i Solidarność, oraz Verband der OsteuropahistorikerInnen e.V. BS
