Cztery miesiące trwało wstępne opracowywanie odnalezionych w marcu archiwalnych dokumentów związanych z działalnością Ukraińskiej Powstańczej Armii, antypolskiej organizacji zbrojnej, kolaborującej z Niemcami w okresie II wojny światowej. Lubelski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej właśnie przedstawił pierwsze ustalenia swoich ekspertów w tej sprawie.
Dariusz Antoniak, prokurator Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu IPN, potwierdza, że mamy do czynienia z oficjalnymi dokumentami UPA, odnoszącymi się m.in. do prowadzonej przez tę organizację polityki czystek etnicznych wymierzonych w ludność polską. Chodzi m.in. o osławione wezwanie do członków rodzin i małżeństw mieszanych, by bezwzględnie mordowali swych bliskich – Polaków, nie wyłączając kobiet i dzieci. Wśród odnalezionych dokumentów są także instrukcje prowadzenia walki partyzanckiej i działalności terrorystycznej oraz raporty rozpoznania wywiadowczego, głównie z terenu Chełmszczyzny. – Pewne sformułowania zawarte w tekstach mogą wskazywać, że odkryte archiwalia związane były z aktywnością sotni „Krapka” – tłumaczy prokurator Antoniak. Wspomniana banda (w nomenklaturze ukraińskiej Відд. 99 «Вовки-1») wchodziła w skład 28. (Chełmskiego) Odcinka Taktycznego „Danyliw” w ramach 6. Okręgu UPA, operującego na wschodzie Lubelszczyzny w latach 40-tych XX wieku. Dowódca tej grupy zginął, jak podają „Litopysy UPA”, w lutym 1946 r.
Odnalezione dokumenty pozwolą uzupełnić wiedzę historyków na temat działalności ukraińskich nacjonalistów na ziemiach polskich, ale będą również badane przez śledczych celem ustalenia m.in. tożsamości poszczególnych członków UPA i ich ewentualnej odpowiedzialności za zbrodnie, określone w ostatniej uchwale Sejmu RP jako „ludobójstwo”. W takich przypadkach niewykluczone będzie wszczęcie śledztw przez Komisję Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w związku z nieprzedawniającym się naruszeniem art. 118 kodeksu karnego. Środowiska i organizacje Kresowian z całej Polski odpowiedziały na apel lubelskiego Powiernictwa Kresowego, aby wspólnie wystąpić do nowego prezesa IPN oraz ministra sprawiedliwości o uznanie między innymi UPA, Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, SS-Galizien i innych tego typu grup za w całości zbrodnicze i ściganie z urzędu wszystkich ich jeszcze żyjących członków. TAK
