Mieszkańcy ul. Stephensona przekazali pracownikom chełmskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków cegłę z przedwojennej cegielni „Helenów” użytą do wzniesienia jednego budynków na osiedlu Dyrekcji Kolejowej w Chełmie. W okresie największego nasilenia robót przy budowie domów mieszkalnych tego osiedla pracowało 3 tysiące robotników, w tym 500 murarzy.
Ciekawostką o historycznej cegle podzielili się na fejsbukowym profilu pracownicy chełmskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Przypomnieli, że ceramiczna cegła to podstawowy materiał budowlany, z jakiego wzniesiono w okresie międzywojennym budynki mieszkalne Osiedla Dyrekcji Kolejowej w Chełmie.
– W osiedlu tym mieli zamieszkać urzędnicy Wschodniej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych – mówią pracownicy chełmskiej delegatury WUOZ. – Mieszkańcy jednego z wielorodzinnych budynków mieszkalnych przy ulicy Stephensona w Chełmie przekazali chełmskiej delegaturze Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków okazową cegłę, która była użyta do wzniesienia historycznego budynku. Cegła ma wymiary: 275 x 135 x 65 mm i waży 4,1 kg. Identyfikację cegielni, która wyprodukowała cegłę, umożliwia odciśnięta w glinie sygnatura „Helenów”.
Lubelska Cegielnia Helenów była w okresie międzywojennym największą cegielnią w mieście i regionie. Wyroby tej cegielni cieszyły się renomą ze względu na wysoką jakość. Jej założycielem był Wincenty Gumiński, a nazwa wytwórni pochodziła od imienia jego żony Heleny z Czerwieńskich. Cegielnia Helenów była zapewne jedną z kilku cegielni, której wyroby wykorzystano do wzniesienia budynków mieszkalnych Osiedla Dyrekcji Kolejowej.
Pracownicy chełmskiej delegatury WUOZ powołują się na wydanie „Przeglądu Komunikacyjnego” z marca 1931 r. Ukazał się w nim wywiad z przedstawicielami firmy „BUDEX” z Warszawy, która wybudowała 113 domów i około 12 km ulic na Osiedlu Dyrekcji Kolejowej w Chełmie. W artykule tym zamieszczono interesującą statystykę dotyczącą ilości materiałów budowlanych, użytych do wzniesienia budynków. Łącznie użyto: 31 milionów sztuk cegły, 2 112 ton żelaza, 3 600 ton wapna, 2 000 ton cementu, 5 000 metrów kwadratowych drewna tartego, 2 miliony sztuk dachówek ceramicznych, 27 000 metrów sześciennych piasku oraz cały szereg innych materiałów budowlanych. Firma „BUDEX” wykonała ogółem: 80 000 metrów sześciennych murów, 77 400 metrów kwadratowych sklepień, 41 200 metrów sześciennych ścianek działowych, 101 300 metrów bieżących wiązania dachowego, 40 400 metrów sześciennych robót ziemnych oraz znaczną ilość pomocniczych robót. O wielkości inwestycji świadczą również inne fakty – ilość wagonów z materiałami budowlanymi dochodziła dziennie do 120, a ich wyładunek odbywał się przez całą dobę. W okresie największego nasilenia robót na budowie pracowało 3 000 robotników – w tym 500 murarzy.
Historyczną cegłę, którą mieszkańcy ul. Stephensona przekazali konserwatorom zabytków, jak również m.in. fotografie z albumu „Budowla Kolonii Mieszkalnej K. P. i Gmachu Dyrekcji w Chełmie”, pochodzącego z archiwum chełmskiej delegatury WUOZ, będzie można zobaczyć na wystawie czasowej „Osiedle Dyrekcji Kolei Państwowych w Chełmie”. Uroczyste otwarcie wystawy zaplanowano 22 października br. w Muzeum Ziemi Chełmskiej przy ul. Lubelskiej 55. Uzupełnieniem wystawy będzie prezentacja 300-stronicowego albumu, prezentującego unikatowe dokumenty, plany i fotografie. Realizacja zadania jest możliwa dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. (opr. mo, fot. FB Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków)
