Nieopodal późnobarokowego kościoła pw. Przemienienia Pańskiego znajduje się budynek, pełniący w przeszłości funkcję szpitala i przytułku dla ubogich.
Mimo że jest jednym z nielicznych obiektów tego rodzaju zachowanych w okolicach Chełma i wraz z pozostałymi budynkami zespołu architektonicznego kościoła parafialnego w Sawinie, jest od 1969 roku wpisany do rejestru zabytków, od wielu lat jest opuszczony i ulega stopniowej dewastacji. Formułowano wprawdzie plany remontu malowniczej budowli z przeznaczeniem na izbę regionalną, jednak niestety do tej pory nie podjęto tego rodzaju działań. Szpital położony jest na zewnątrz muru kościelnego, na północny zachód od kościoła. Wybudowany został około 1757 r. z fundacji proboszcza księdza Józefa Suchockiego. Jest to obiekt parterowy, murowany z cegły i otynkowany. Został rozplanowany na rzucie wydłużonego prostokąta. Przez środek budynku przebiega wąski korytarz sklepiony kolebkowo, w późniejszych czasach zamurowany od południa. Po jego bokach rozmieszczone są po trzy jednakowej wielkości pomieszczenia sklepione kolebkowo-krzyżowo. Na środku znajduje się potężny komin zbiorczy, na zewnątrz ogzymsowany i przykryty sklepioną kapą z czterema arkadowymi dymnikami. Ten element budowli zwykle przyciąga uwagę odwiedzających Sawin turystów. Zewnętrzny narożnik północno-zachodni został podparty szkarpą. Bardzo malowniczo prezentują się także szczyty budynku, ozdobione gzymsami okapowymi, rozczłonkowane lizenami i zwieńczone trójkątnymi naczółkami. Przy narożniku południowo-zachodnim znajduje się niewielka murowana kostnica, powstała w XIX wieku. Z racji kształtu oraz licznych detali ozdobnych, obiekt należy do najbardziej malowniczych budowli powiatu chełmskiego. Wypada mieć nadzieję, że lokalna społeczność podejmie odpowiednie działania, aby uratować dawny szpital-przytułek w Sawinie.
Zbigniew Lubaszewski
Prezes Zarządu Oddziału PTTK
im. Kazimierza Janczykowskiego w Chełmie
