W tym roku przypada 500-lecie reformacji. W Lublinie obchody jubileuszu odbywają się od 29 do 31 bm. pod hasłem „Lublin – miasto zgody religijnej”. Z tej okazji od niedzieli trwa również Międzynarodowy Kongres Ekumeniczny łącząc trzy rocznice: 500 – lecie reformacji, 700- lecie miasta Lublin i 100-lecie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Patronat honorowy nad przedsięwzięciem przyjęli: Papieska Rada ds. Popierania Jedności Chrześcijan Patriarchat Ekumeniczny, Światowa Federacja Luterańska i Unia Utrechcka Kościołów Starokatolickich. Każdego dnia inna wspólnota ma swoją sesję: w niedzielę, 29 października, prawosławni; w poniedziałek, 30 października, katolicy i kościoły starokatolickie i we wtorek, 31 października, kościoły poreformacyjne. Każdego dnia odbywa się wspólna modlitwa i rozmowa o sytuacji danej wspólnoty we współczesnym świecie i o jej spojrzeniu na dialog ekumeniczny.
95 tez
31 października 1517 roku na drzwiach kościoła zamkowego w Wittenberdze Marcin Luter przybił 95 tez przeciw odpustom, nawiązując tym samym do debaty nad stanem Kościoła. Wydarzenie to zmieniło losy zachodniego chrześcijaństwa, a 31 października obchodzony jest obecnie, jako święto reformacji. Ma charakter ponad wyznaniowy i obchodzone jest przez różne kościoły protestanckie. Na podstawie art. 14 Ustawy o stosunku państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej luteranie mają w tym dniu prawo do zwolnienia od nauki lub pracy.
Lublin dumny z protestantów
Protestanci pojawili się na Lubelszczyźnie w poł. XVI wieku. Szybko wybudowano pierwsze zbory, które zrzeszały znaczną część miejscowej szlachty. W 1784 roku luteranie otrzymali zgodę na budowę kościoła, szkoły i szpitala w Lublinie. Cztery lata później ukończono istniejący do dziś kościół pw. Św. Trójcy. Wkrótce chrześcijanie wyznania augsburskiego założyli też Dom Schronienia, który zapewniał opiekę ubogim, a finansowany był z darowizn. Szkoła ewangelicka została założona w 1863 roku.
W historii Lublina zapisali się Vetterowie, Krausse’owie, rodziny: Plage, Hess, Moritz i inne. Budowali oni browary, młyny i fabryki, ale też, jak w przypadku – Vetterów, szpital i szkołę. Zgodnie z zasadą: „cokolwiek czynicie, czyńcie na chwałę Bożą”, od drugiej połowy XVI w. ewangelicy założyli na terenie Lubelszczyzny 37 zborów.
Ewangelicko-augsburski kościół pw. Świętej Trójcy w Lublinie, z jego skromną bryłą w stylu klasycyzmu z domieszką baroku, został wzniesiony według projektu Fryderyka Zilcherta alias Zillehera. Budowę świątyni nadzorował pastor Tadeusz Bauch.
Pierwsze nabożeństwo zostało w nim odprawione 15 listopada 1788 roku. W 1823 roku, w sąsiedztwie kościoła, zbudowano mały szpital. Świątynia uległa uszkodzeniu podczas I wojny światowej. W tym czasie wielu parafian wysiedlono na wschód. Podczas II wojny światowej zniszczeniu uległ dach kościoła. W 1967 roku budynek wpisano do rejestru zabytków. W latach 2003-2007 przeprowadzone zostały prace konserwatorskie i remontowe.
Jeszcze na początku XX wieku lubelska parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego posiadała wiele cennych przedmiotów, jednak większość bezpowrotnie zaginęła w czasie obu wojen światowych. Ocalał jedynie klasycystyczny krzyż ołtarzowy, jeden świecznik od kompletu oraz XVII-wieczne nakrycie ołtarzowe wykonane z białego atłasu z haftami w stylu romańskim. W roku 1912 sprowadzono 13-głosowy instrument pneumatyczny firmy E. F. Walcher, a w roku 1918 zbudowano organy ufundowane przez Jana Piaskowskiego, pozostał jednak po nich jedynie napis pamiątkowy na miedzianych blachach „Jam Piaskowski fundator A.D. 1918”
W nawie kościoła można zobaczyć wmurowane liczne epitafia pastorów, a także zasłużonych dla Lublina ewangelików. Ciekawe są epitafia umieszczone przy schodach prowadzących z przedsionka na chór. W wieży znajduje się największy w Polsce i jeden z największych w Europie zbiór trumiennych tablic epitafijnych wykonanych z miedzi, mosiądzu i żelaza. Wykonanych dla polskiej szlachty ewangelickiej, protestantów francuskich, którzy po kasacji edyktu nantejskiego szukali schronienia w Polsce, a także ewangelików, przybyłych tu ze Szkocji i Niemiec.
Największy zbór we wschodniej Polsce
Wokół kościoła w latach 1787-1831 funkcjonował od strony Krakowskiego Przedmieścia cmentarz przykościelny. Do dzisiaj zachowało się kilkanaście nagrobków w stylu klasycystycznym i empire. Większość uległa dewastacji w czasie II wojny światowej i po niej.
Parafia Ewangelicko – Augsburska w Lublinie, stanowi największy zbór we wschodniej Polsce oraz czwarty, co do wielkości w diecezji warszawskiej. Nabożeństwa odbywają się w każdą niedzielę miesiąca o godz. 10. Proboszczem jest obecnie ks. Grzegorz Brudny, który otrzymał Medal 700-lecia Lublina.
Kościół ewangelicko – augsburski opiera swoją wiarę na czterech zasadach: tylko Pismo, tylko Chrystus, tylko wiara i tylko łaska.
Nie zbawiają uczynki, ale wiara. Niedziela jest dniem świętym. Na nabożeństwach odbywa się spowiedź „powszechna”. Bywa też ustna, praktykowana raczej, jako „rozmowa wiary”. Istnieją dwa sakramenty chrzest i komunia święta (wieczerza pańska).
W zabytkowym kościele przy ul. I Armii Wojska Polskiego 10, odprawiane są też nabożeństwa ekumeniczne oraz odbywają się koncerty muzyki klasycznej i występy chórów. Od lipca 2011 r. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Lublinie jest członkiem międzynarodowej Wspólnoty Krzyża z Gwoździ z główną siedzibą w Coventry. Jest to organizacja działająca na rzecz gojenia ran historii, wzajemnego pojednania oraz budowania kultury pokoju. Lubelski zbór posiada swoją filię w Kuzawce nad Bugiem. Przy parafii działa lubelski oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego. Z okazji 500-lecia reformacji, 31 października b.r., Parafia Ewangelicko-Augsburska w ramach Międzynarodowego Kongresu „ Lublin miasto zgody religijnej” organizuje o godz. 19.30 koncert organowo-wokalny. W programie między innymi prawykonanie „Sonaty Reformacyjnej” Natalii Zanni-Lewandowskiej. Wykonawcy: Natalia Zanni-Lewandowska – organy, zespół wokalny „The Snopkers Ensemble”, Chór Parafii Ewangelicko-Augsburskiej św. Trójcy w Lublinie.
Elżbieta Kasprzycka
