Nasza Czytelniczka, robiąc porządki w piwnicy, znalazła coś, co kojarzy się z największym koszmarem wojennym. Był to obiadowy talerz niemiecki z 1940 r., odnaleziony prawie 40 lat temu na budowie w okolicach ul. Partyzantów, gdzie podczas II wojny światowej mieścił się obóz Stalag 319 B.
– Robiłam porządki w piwnicy i natknęłam się na ten talerz – mówi nasza Czytelniczka, pokazując obiadowy, niemiecki talerz – H.U. Bohemia z 1940 r. z symbolem swastyki. – Przeleżał u nas tyle lat, a ja o nim zapomniałam. W latach osiemdziesiątych trwała budowa bodajże biblioteki w okolicach ulicy Partyzantów i ktoś tam ten talerz znalazł, i dał go mojemu mężowi. Mąż przyniósł talerz do domu.
Teraz znalazłam go w piwnicy, a wiem, że prasa pisała o projekcie muzeum, które zbiera takie przedmioty sprzed lat, więc postanowiłam talerz przynieść. To kawał historii, bo w miejscu, gdzie czterdzieści lat temu wznoszono nowe budynki w centrum miasta był przecież niemiecki obóz jeniecki i właśnie z tego strasznego miejsca ten talerz pochodzi.
Andrzej Bronicki z Muzeum Ziemi Chełmskiej potwierdza, że wersja przedstawiona przez naszą Czytelniczkę jest jak najbardziej prawdopodobna. Znaleziony przez chełmiankę talerz był zapewne elementem zastawy, której używali niemieccy żołnierze, stacjonujący przy obozie Stalag 319 B.
Przypomnijmy. Gigantyczny obóz dla jeńców wojennych zlokalizowany na terenie Chełma funkcjonował od 1941 do 1944 roku. Był jednym z największych obozów jenieckich na ziemiach polskich. Składał się z trzech podobozów: Stalag 319A – w rejonie ulic Rampa Brzeska i Okszowska, 319B – w rejonie ulic Wojsławicka, Partyzantów, Lwowska oraz 319C przy ul. Rampa Brzeska.
Źródła historyczne podają, że przez Stalag 319 przeszło około 200 tysięcy jeńców, z czego ponad 90 tysięcy poniosło śmierć. Ogromną śmiertelność wśród jeńców chełmskiego stalagu powodowały szerzące się choroby, brak żywności, nadludzka praca, a także częste egzekucje. W kolejne rocznice likwidacji tego jednego z najbardziej okrutnych więzień jenieckich na terenie Polski – Stalagu 319 – chełmianie upamiętniają jego ofiary.
Tak, jak życzyła sobie tego nasza Czytelniczka, talerz przekazaliśmy do Muzeum Ziemi Chełmskiej. (mo)
