Kilkuletnie starania odnalezienia rodziny Protazego Wnorowskiego, legendarnego kierownika szkoły w Małochwieju Dużym, działacza niepodległościowego i społecznego, przyniosły efekt. Obecny dyrektor placówki Andrzej Jasionowski wrócił właśnie z Litwy, gdzie spotkał się z krewnymi swojego zasłużonego poprzednika. Jednym z efektów tych poszukiwań i wizyty na Litwie będzie biografia Wnorowskiego i jej promocja z udziałem jego krewnych.
Protazy Wnorowski to postać bardzo zasłużona dla Małochwieja Dużego w gminie Krasnystaw, ale niemal zapomniana. Wnorowski był kierownikiem szkoły w Małochwieju Dużym w latach 1901-1924. Prowadził również pierwszy zespół muzyczno-taneczny działający w Małochwieju i dokształcające kursy wieczorowe dla dorosłych. Młodzież zachęcał do nauki w szkołach rolniczych, dzięki czemu na wsi sukcesywnie zaczęło przybywać wykształconych gospodarzy. – W środowisku był autorytetem i wzorem do naśladowania, dlatego część mieszkańców nazywała go „Królem chłopów” – wspomina Andrzej Jasionowski, dyrektor SP w Małochwieju Dużym. Protazy Wnorowski pochodził z miejscowości Skitury w powiecie kalwaryjskim (obecnie na Litwie). Do Małochwieja został zesłany przez władze carskie za działalność niepodległościową. Z frontu I wojny światowej wrócił osłabiony chorobą płuc, dlatego w 1924 roku planował urlop, po którym chciał rehabilitować się w szpitalu i odpoczywać w Zakopanem. 3 maja 1924 roku realizację wszystkich planów przerwała jego niespodziewana śmierć. Wnorowski, gdy zmarł, miał 49 lat. W Małochwieju ani w okolicach nie miał rodziny, ale dyrektor Jasionowski od wielu miesięcy szukał jej m.in. na Litwie. I w końcu się udało!
Dotarcie do członków rodziny Wnorowskiego było możliwe m.in. dzięki współpracy w ramach międzynarodowego programu „Erasmus”, który SP w Małochwieju Dużym realizowała razem ze Stowarzyszeniem „Heureka Generator” z Zamościa, a jednym z partnerów była Litwa. To za pośrednictwem tamtejszej koordynatorki Astry Daugeliene udało się dotrzeć do rodziny byłego kierownika szkoły w Małochwieju Dużym. Dyrektor Jasionowski i towarzysząca mu nauczycielka języka angielskiego Renata Lewandowska, odnaleźli m.in. prawnuczki sióstr Wnorowskiego, ale na Litwie miały okazję spotkać zdecydowanie bardziej liczną reprezentację członków jego rodziny.
– Naszą wspólną wizytę rozpoczęliśmy od zwiedzania budynku dawnego Seminarium Nauczycielskiego w Wejwerach, gdzie Protazy Wnorowski zdobywał szlify w zawodzie pedagoga. Pani przewodnik opowiedziała nam szczegółową historię miejsca, oprowadziła po różnych zakątkach i jesteśmy przekonani, że całą wiedzę, którą Protazy zdobył w seminarium, zdołał z sukcesem wdrożyć w Małochwieju – relacjonuje Jasionowski.
Następnie delegacja udała się do miasteczka Simno na spotkanie z rodziną Wnorowskiego. – Przybyło kilkanaście osób z odległych litewskich miejscowości. Wspólnie pojechaliśmy na obiad w okolice rodzinnej wioski Protazego, Skitury. Po obiedzie, wróciliśmy, aby zwiedzić kościół parafialny, w którym Protazy był ochrzczony i do którego uczęszczał na msze. Stamtąd, droga w dół zawiodła nas na przeciwległe wzgórze ze znajdującym się tam cmentarzem. Rodzina pokazała nam miejsce pochówku między innymi matki Protazego, Pauliny oraz jednej z sióstr, Gabrielle, której wnuczki zaprosiły nas do rodzinnego siedliska na pożegnalny podwieczorek – dodaje.
Po kilkunastu latach zgłębiania życiorysu Protazego Wnorowskiego, który na stałe wpisał się w historię szkoły i samego Małochwieja Dużego, dyr. Jasionowski rozpoczyna pracę nad publikacją biografii legendarnego kierownika. – Wydanie i promocję książki planujemy w drugiej połowie kwietnia 2026 roku podczas uroczystości szkolnej, na którą zaproszeni zostali członkowie rodziny Protazego, a które to zaproszenie zostało przyjęte przez nich z wielką radością i entuzjazmem – podsumowuje. (kg)
